NƯỚC MẮT QUÊ HƯƠNG
Ai đã có một tâm hồn thơ để đặt tên cho một thứ nước uống
gây nghiện gọi là rượu đế với một cái tên mang tình tự dân tộc “nước mắt quê
hương”? Người miền Nam gọi là rượu đế, miền Bắc gọi là rượu cuốc lủi .Thời thực
dân Pháp cai trị Đông dương, chính phủ Pháp độc quyền kinh doanh rượu gọi là rượu
ty. Ty có nghĩa là công ty (companie d’alcohol). Người Việt nam lúc bấy giờ muốn
bán rượu phải xin một cái môn bài, gắn một cái bảng đồng chữ “RA”(Regie d’alcohol)
được ưu tiên bán rượu cho công ty nấu rượu của nước Pháp ở Đông Dương (Societe
Francaise des Distilleries de L’ indochine).
Người Việt mình có tinh thần dân tộc, không vùng
lên chống Pháp bằng vũ khí trong các phong trào Văn thân, Duy tân...thì chống
một cách tiêu cực trong mặt trận kinh tế : nấu rượu lậu. Nấu rượu lậu vừa là một
nghề nuôi sống bao nhiêu gia đình và để cạnh tranh với món hàng béo bở mà chế độ
thực dân cai trị luôn luôn nắm độc quyền. Rượu của họ chất lượng hơn rượu ty. Họ
phải dấu xa nhà, phủ bằng cỏ tranh là một thứ cỏ cọng dài hay cỏ đế (kans grass) là một loại cỏ cao khoảng
3 mét. Khi thấy nhân viên nhà nước đi khám xét rượu lậu để tịch thu, họ dấu
trong các cánh đồng, lấy cỏ đế phủ lên, có lẽ vì thế thứ rượu chui này có tên
là rượu đế chăng?
Miền Bắc
cũng có một thứ rượu làm bằng gạo như rượu đế nhưng có tên nghe như tên dịch từ
tiếng nước ngoài, rượu cuốc lủi.Có nhiều cách giải thích về cái tên này. Cuốc là
tên con vật giống như gà. lủi có nghĩa là trốn chạy, tránh né.Thời thực dân
Pháp cai trị, rượu là hàng quốc cấm nên ai bán rượu là phạm pháp, phải bán chui
nghĩa là vừa bán vừa “lủi” như “cuốc” sợ bị bắt. Một giải thích khác, “cuốc” là
do đọc trại từ chữ “quốc” mà ra, muốn ám chỉ đây là thức uống quốc hồn quốc túy
của quê nhà. Một giải thích khác nữa là để phân biệt với rượu quốc doanh do nhà
nước Cộng sản quản lý.
Dù giải
thích thế nào đi nữa, đế hay cuốc lủi vẫn là hợp chất hữu cơ trong hóa học, một
chất uống có chứa cồn (alcohol) hay “etylic” được chế biến dưới nhiều loại, mùi
vị khác nhau nhưng mùi vị chính vẫn là mùi vị … “quê hương”.
Còn “nước mắt”? Trong thơ văn, có những người uống rượu, khi say coi trời đất
không ra gì chẳng hạn như cụ Tản Đà:
…Đất say đất cũng lăn quay
Trời say mặt cũng đỏ
gay, ai cười…
Có những
bài vè nói về dân nhậu, khi say tưởng mình là con ông trời
“ Nhìn lên cây bưởi
còn non.
Mấy thằng uống rượu là con Ngọc hoàng”
cho nên theo tôi, Ngọc hoàng ngán ngẩm vì ở thế
gian tham nhũng tràn lan, đạo lý suy đồi, tình người điên đảo, giới trẻ Việt
nam bây giờ nhậu nhiều quá, sáng say chiều xỉn thành một thứ quốc nạn. Cám cảnh
vì tương lai đất nước, dân tộc nên
...“Ngọc hoàng ngồi tít ngai vàng
Thấy con
uống rượu hai hàng lệ rơi”.
Có lẽ vì
thế rượu đế là tiếng lóng, còn có tên gọi
rất văn chương “nước mắt quê hương” chăng?
Bàn về
“nước mắt quê hương”, có nhiều loại nào là rượu nếp Bắc, nếp cẩm, nếp than, rượu
cần, rượu nếp nương, cơm rượu…Tôi không phải là tửu đồ của Lưu Linh nhưng cũng
nếm qua các hương vị này. Rượu nếp Bắc, nếp cẩm hay nếp than là loại rượu làm từ
nếp nấu chín như xôi, ủ với men, đậy kín .Có hai loại nếp, có nếp màu đỏ tím hoặc
màu vàng. Nếp nấu chín được rải trên một
cái rổ có lỗ để chất bột trong nếp biến
thành chất đường. Nhờ tác dụng của men, chất rượu sẽ tiết ra và rỉ từ từ xuống
một cái thau hứng ở dưới.Thời gian ủ từ 3 đến 5 ngày hay một tuần.
Người Việt
nam có tục lệ ăn rượu nếp vào dịp Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 âm lịch, mẹ tôi gọi
là để “giết sâu bọ”. Sau này tôi hiểu thêm “nuôi” sâu bọ mới đúng vì trong rượu
nếp có chất men. Trong men rượu có vi sinh vật (gọi nôm na là sâu bọ ) là những
vi khuẩn tốt giúp cho sự tiêu hóa Rượu nếp này nhai lâu, thấm hương vị ngọt của
chất nếp và mùi thơm nhẹ của chất rượu, ăn nhiều có thể mơ màng, lảo đảo chút
xíu. Nếu muốn làm thành rượu, phải để lâu hơn cho nếp thật ngấu, rục , tơi ra
và cho nhiều rượu hơn.
Ở Tây nguyên có rượu cần là loại rượu công thức
làm cũng giống như trên, nếp hoặc gạo là chính có khi họ làm bằng bắp, thêm vào
một số lá cây, uống tập thể, chuyền nhau qua một cái ống trúc dài. Cách uống
chung này dị ứng với một số người
trong đó
có tôi. Sống quen ở xứ Mỹ, người Mỹ xài vật dụng bằng giấy, xài xong rồi bỏ, đỡ
mắc công rửa, vật dụng cá nhân dùng riêng nên nếu du lịch ở vùng Tây nguyên, được
mời uống rượu cần để cùng …ngậm chung cái cần trúc không lấy gì làm vệ sinh và khoái
khẩu lắm, nên từ chối lấy lý do không biết uống rượu là an toàn nhất.Sau
này,cách uống có thay đổi. Mỗi người uống bằng một cái cần trúc riêng. Tuy
nhiên trong bữa nhậu, có chút men rồi, chén chú chén anh, một khi đã “dô” “dô”,
còn đâu phân biệt cái nào của anh, cái nào của tôi, chẳng ai quan tâm đến vấn đề
vệ sinh cá nhân nữa.
Ngoài ra còn có rượu nếp nương của đồng bào
thiểu số sống ở miền núi, họ trồng lúa trên nương rẫy, lấy nếp, gạo làm rượu. Có
một thứ rượu các bà các cô rất thích gọi là cơm rượu. Đó là những viên tròn làm
bằng nếp trắng cách làm cũng giống như làm rượu nếp nhưng thời gian ủ cho lên
men ngắn hơn, hương vị rượu thơm , nhẹ , ngọt vì phải pha thêm nước đường,
ăn với xôi vò hoặc ăn chơi tráng miệng thay trái cây cũng đạt lắm.
Bàn về
“nước mắt quê hương”, thử liếc qua bên kia hòn đảo nhỏ có một dân tộc sản xuất
một thứ rượu mà tửu đồ người Việt chê là không hợp khẩu vị đó là rượu sa-kê (Sake)
của người Nhật. Rượu sa-kê giống như rượu đế Việt nam làm từ gạo nhưng gạo của
họ là gạo đặc biệt, hạt to ,chắc, đánh bóng cho ra bớt chất “protein”. và chất
dầu. Cách chế biến rượu sa-kê cũng cùng phương pháp biến chất bột thành chất đường
dưới hình thức lên men. Đa số người Nhật thích uống rượu sa-kê hâm nóng cho nồng
độ rượu tăng lên và thường uống theo thời tiết. Rượu sa-kê có khoảng 80 loại, uống
trong từng chung nhỏ gọi là “choko” .Rượu sa-kê thường được dùng với món “
sashimi” hoặc “sushi” (cá sống).Vào mùa
hè, rượu sa-kê được uống lạnh và dùng với thức ăn chua và ngọt.Trong khi độ cồn
của rượu đế từ 18% đến 25%, độ cồn của rượu sa kê từ 18% đến 20%, dân nhậu vẫn
khoái “Ta về ta tắm ao ta. Dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn” không phải vì độ cồn
nặng hay nhẹ mà vì tình tự dân tộc. Rượu đế hay cuốc lủi đã trở thành chất cay
của hương vị quê nhà .Con số khoảng 40 loại “nước mắt quê hương” được sản xuất ở
Việt nam là một bằng chứng về phong trào nhậu càng ngày càng đi lên, tỷ lệ nghịch
với nếp sống văn minh và đạo đức của xã hội Việt nam càng ngày càng đi xuống.
Nhìn lên
phía Bắc, sống bên cạnh một anh khổng lồ luôn luôn có tham vọng bá quyền, bị nô
lệ cả ngàn năm mà dân Việt vẫn tồn tại và giữ được bản sắc của mình mặc dù bị ảnh
hưởng về văn hóa bởi vì:
“Nam quốc sơn hà
Nam đế cư
Tuyệt nhiên định phận tại thiên thư”…(Lý
Thường Kiệt)
“Đất Nam
vua Nam ở. Sách Trời đã định thế ”. Dân Việt vẫn theo gương Trần Bình Trọng “Thà
làm quỷ nước Nam còn hơn làm vua đất Bắc” cho nên về mặt ẩm thực, người Việt vẫn
thích nhậu đế và cuốc lủi hơn là… Mao đài.
Đây là
tên một loại rượu quốc hồn quốc túy của dân tộc tự nhận mình là “thiên tử”. Rượu
Mao đài trùng họ “Mao” với vị lãnh tụ đảng Cộng sản Trung Quốc. Năm 1945, Mao
Trạch Đông từ Diên an bay đến Trùng khánh để gặp Tưởng Giới Thạch thành lập “Mặt
Trận Dân Tộc Thống Nhất” chống Nhật. Hai ông ký “ Hiệp định song thập” ngày 10
tháng 10 năm 1945. Trong dịp này, Tưởng Giới Thạch chiêu đãi Mao Trạch Đông bằng
thứ quốc tửu Mao đài. Rượu này có từ đời nhà Thanh, xuất phát từ thị trấn Mao
đài , huyện Nhân hoài, tỉnh Quý châu bên bờ sông Xích thủy. Rượu này làm từ cao
lương, đậu nành, tiểu mạch, men làm từ lúa mạch. Người Mao đài thuở xưa làm rượu
Mao đài phải hạ thổ 4 mùa xuân , hạ, thu, đông cho điều hòa âm dương sau đó
chôn xuống đất 18 năm. Tục lệ của người Trung hoa, khi con trai đến tuổi đội
mũ, con gái đến tuổi cài trâm, họ đào rượu lên , dùng rượu làm lễ cúng tổ tiên
mừng cho con cái được 18 tuổi là tuổi trưởng thành. Ngày nay, trung bình rượu
hoàn thành trong thời gian 3 năm , độ cồn từ 33% đến 53%, hương vị được khen là
độc đáo, thanh, nhẹ , không nhức đầu, gắt cổ, chất rượu trong vắt.
Thật ra
Mao đài nổi tiếng nhờ những sự kiện chính trị như Thủ Tướng Chu Ân Lai dùng rượu
này đãi các vị quốc khách. Năm 1972, trong chuyến công du Trung quốc, Mao Trạch
Đông đã dùng rượu này để tiếp Tổng Thống Mỹ Richard Nixon. Năm 1915, tại hội chợ
Panama tại California, Mao đài được huy chương vàng, xếp vào một trong ba nước
nổi tiếng sản xuất rượu “cognac” và “whisky” như Pháp và Anh. Mao đài còn được
gọi là “quốc gia chi bảo”, thị trấn Mao đài được gọi là “mỹ tửu chi địa”. Được
biết thương hiệu Mao đài được nhập qua Việt nam và quảng cáo rùm beng nhưng người
Việt có chút tinh thần dân tộc, chỉ nghe tên thương hiệu đã không muốn mua thử
uống chơi rồi. Âm hưởng “Mao” của cuộc Cách mạng văn hóa làm chết oan cả triệu
người vẫn là một vết nhơ , một sự sai lầm về chánh trị trong lịch sử Trung quốc.
Dân nhậu Việt nam ít uống Mao đài, chỉ nếm qua cho biết mùi vị chứ không sính với
rượu này một phần vì rượu này mắc tiền hơn rượu đế, phần khác vì “Chú Ba” nổi
tiếng làm đủ loại hàng giả, hàng “nhái”, pha chế các thứ hóa chất độc hại miễn
là thu lợi nhuận. Âu cũng là luật giang hồ, mình làm hàng giả giỏi, có người
làm siêu đẳng hơn. “Cao nhân tắc hữu cao nhân trị” nếu không thì “Gậy ông đập
lưng ông”. Có thời gian báo chí Việt nam đăng tin rượu Mao đài giả giống như thật
tràn lan trên thị trường, dân nhậu còn không phân biệt được thứ nào giả thứ nào
thật. Sữa cho trẻ con là thức uống, nuôi sống những mầm non, tương lai của đất
nước còn không an toàn, bị pha chế hóa chất huống gì rượu đã là chất độc hại. Khi
làm giả, họ ngại gì mà không thêm vào các chất độc hại khác để sinh lợi. Cho
nên dân nhậu bình dân sính hàng nội địa như đế và cuốc lủi vừa rẻ tiền vừa an
toàn là phải.
Dân tộc Đại
hàn cũng có một thứ đế gọi là “ Soju”. Rượu này làm bằng gạo có khi làm bằng
lúa mì, lúa mạch, khoai lang, bột sắn…Lịch sử kể rằng người Mông cổ lấy công thức
làm rượu từ người Ba tư và mang kỹ thuật này đến Đại hàn. Năm 1950, sau khi
giành độc lập từ Nhật và trong thời chiến tranh, Đại hàn thiếu gạo nên chánh phủ
khuyến khích dân làm rượu pha trộn với các loại ngũ cốc khác. Sau này, giới trẻ
Đại hàn thích uống “Soju” pha với các loại trái cây như táo, chanh…Người sành
rượu so sánh “Soju” với “Vodka” nhưng thật ra “Soju” thanh nhẹ và ngọt hơn mặc
dù từ ngữ “Soju” có nghĩa là “burned liquor” (rượu nồng).
Có khoảng
80 loại rượu , “Jinro” và “Lotte” là hai loại đế Đại hàn nổi tiếng nhất , độ cồn
của nó vào khoảng từ 16% đến 40%. Cách uống rượu của người Đại hàn cũng là một
truyền thống văn hóa ẩm thực.Tự mình rót rượu bị xem là không lịch sự và sẽ bị
lấy vợ…xấu! Người nhận phải nâng ly rượu bằng hai tay. Người rót rượu ở cấp bực
thấp hơn về tuổi tác, địa vị, phải dùng một tay nâng ly rượu còn tay kia co lại
đặt trên ngực hoặc đỡ khuỷu tay để tỏ lòng kính trọng. Rượu rót phải uống cạn
trước khi rót tiếp. Họ cũng có cách uống cùng một ly cho cả bàn hoặc uống thành
từng cặp, mời nhau qua lại. “Soju” thường được uống kèm với món “Galbi”, người
Việt nào cũng đều biết là món sườn bò Đại hàn , món “Buldak” giống như món gà sốt
cay, “bossam” là món thịt heo gói bằng một loại lá nướng cháy vàng. “Soju” ngày
nay là thức uống được phổ biến trên thị trường bia rượu quốc tế.
Vừa rồi
tôi mới “cưỡi ngựa xem hoa” khi bàn về rượu quốc hồn quốc túy của vài ông bạn
hàng xóm láng giềng như Nhật bản, Đại hàn, Trung hoa. Quốc gia nào cũng có một
thức uống độc đáo riêng. Hướng sang các nước Âu Mỹ, tuy là “tứ hải giai huynh đệ”
nhưng lạc vào xứ nhậu của anh em bốn biển này e rằng rơi vào... mê ly trận đồ. Chỉ cần kể sơ các loại như
“whisky”, “cognac”, “champagne”, “volka”, ‘vin”, “gin”, “rhum”, “bourbon”, “brandy”,
“tequila”…mỗi loại có cả trăm thương hiệu, có những thương hiệu đã nổi tiếng từ
khi tôi chưa sinh ra đời như “Johnnie Walker”, “Hennessy”,”Remy Martin”…Không
phải là đệ tử của Lưu linh nên tôi không dám lạm bàn, chợt nghĩ thay vì bàn về
rượu, ta thử bàn về…bia, thứ nước uống phổ thông trên toàn thế giới.?
Có một cặp
tình nhân mới yêu nhau, nàng muốn tìm hiểu về chàng nên thủ thỉ hỏi chàng về mục
tứ đổ tường:
-Thế anh có…cờ bạc không?
-Có. Anh chỉ có…bạc chứ
không có cờ.
-Thế anh có…trai gái
không?
-Có. Anh chỉ có…gái chứ
không có trai.
-Thế anh có…hút sách
không?
-Có. Anh chỉ có…hút chứ không có
sách.
-Thế anh có…rượu chè
không?
-Có. Anh chỉ có…rượu chứ
không có chè.
-Thế anh có…bia bọt không?
-À, cái này thì anh có, vừa bia vừa bọt.
Uống bia phải có bọt em ạ. Không biết sau khi thật thà khai báo thế này, đoạn kết
của chuyện tình này đi đến đâu ?
Tôi còn
nhớ có xem một tiết mục quảng cáo đã lâu, một anh chàng tay cầm ly bia vàng
óng, miệng cười tươi, chung quanh môi là bọt bia trắng xóa như tuyết. Chàng có
bộ râu và ria phủ bằng bọt bia. Mục quảng cáo thật là ấn tượng nhất là vẻ mặt... phê của chàng như người đi ngoài nắng, hớp
một ngụm bia ướp lạnh, bọt bia sủi lăn tăn thành các hạt tròn tròn nho nhỏ như
bong bóng trên môi chàng.Tác dụng của quảng cáo thật là không thể nghĩ bàn.
Sau nước lọc, nước trà, bia là một thức uống
phổ thông đứng hàng thứ ba. Kỹ nghệ bia là một thương vụ toàn cầu với các siêu
công ty lừng danh trên thế giới.Về mặt lịch sử, bia có từ thế kỷ thứ 6 trước
Công nguyên, nồng độ cồn của nó từ 6 % đến 12%. Bia là một hợp chất gồm mạch
nha, men, hoa bia và nước. “Heineken” là
một thương hiệu bia nổi tiếng của Hòa lan với quá trình lấy chất mạch nha từ
lúa mạch thu hoạch vào mùa hè vì mùa này, hạt lúa chắc, nhiều protein. Nước có
chất khoáng chiếm 95% . Hoa bia là chất tạo hương vị đắng và giữ bọt lâu.
Heineken chọn hoa bia từ những hoa cái trồng ở đất hữu cơ để bia có màu vàng
sáng. Men bia là chất tạo ghiền, được bảo quản kỹ. Hiện nay, Heineken có 116
nhà máy trên thế giới mỗi năm tiêu thụ hơn 8 tỷ chai tương đương 25 vòng quanh
đường xích đạo. Bia Đức nổi tiếng ngon như “Dab” “Bitbuger”.Trong kỷ lục
Guiness ghi rằng thành phố Munich ở Đức là thành phố có 4 cái nhất về bia. Đây
là thành phố có nhà máy sản xuất bia lâu đời từ thế kỷ thứ 11, thành phố có
quán bia có thể chứa 5500 chỗ ngồi, có trường đại học …bia duy nhất cấp bằng cử
nhân ,tiến sĩ tốt nghiệp ngành bia và có lễ hội vào tháng 10 hàng năm thu hút
hàng triệu những tâm hồn đồng điệu về tham dự. Ngoài bia Đức còn có bia Nga “Bochka”, bia Nhật “Sapporo”, “Asahi”, bia Anh có “Fuller’s”,bia
Mễ có “Corona”, bia Úc có “Lucky beer”, bia Lào có “Beerlao”, bia Việt nam có
“Tiger”, “33”…Dân sành nhậu và có tiền ở Việt nam chuộng “Heneiken”vì hương vị
nhẹ, ngon, uống nhiều không sợ nhức đầu.
Bàn về rượu ở xứ Mỹ, có huyền thoại về Earnest
Gallo người Mỹ gốc Ý làm chủ tài sản hơn 1 tỷ đô la, có thương hiệu sản xuất rượu
vang đứng hàng thứ hai trên thế giới.Ông xuất thân từ gia đình lao động, cha
làm công nhân phân phối rượu bia ở các tiệm rượu, mẹ trồng nho, bắt đầu bằng
nghề cất rượu có tính cách gia đình với 2 người em. Ông bắt đầu sự nghiệp sản
xuất rượu năm 1933, đã từng làm ăn thua lỗ phải vay tiền của mẹ vợ để tiếp tục
công việc kinh doanh. Sau khi chứng kiến bi kịch gia đình, vì làm ăn thất bại ,
cha giết mẹ rồi tự tử, ông vẫn quyết tâm đứng vững, xây dựng thương hiệu “E
& J Gallo Winery” hiện nay có hàng trăm chi nhánh trên thế giới, có khoảng
10.000 ha trồng nho ở quận Sonoma , sản
xuất 2 triệu chai mỗi ngày với những thương hiệu nổi tiếng như “Louis M Martini”,
“Thunderbird”, “Bella Sera”, “E & J Brandy”... “Chivas Regal” là một trong
mười thương hiệu rượu Mỹ được xếp hàng đầu thế giới bên cạnh “Johnnie Walker”
(Mỹ), “Martini” ( Ý), “Henessy” (Pháp) “Captain Morgan” (Mỹ), “Smirnoff” (Nga),
“Absolut” (Thụy điển), “Jack Daniel” (Mỹ).
Về bia, “Coors”
là tên thương hiệu bia được xếp hàng thứ nhì ở xứ Mỹ, chủ nhân là di dân người
Đức Adolph Coors thành lập từ năm 1873, tổng hành dinh ở Golden Colorado.Tháng
10 năm nay, Đại lễ hội bia Mỹ ( Great American beer Festival) sẽ tổ chức 3 ngày tại Denver Colorado. Hơn 300 hãng
bia đặc sản của Mỹ không thể
thuê chỗ
vì số lượng tham dự quá đông. Ngoài
thương hiệu “Coors” còn có thương hiệu “Anheuser-Busch” là một trong những
thương hiệu bia nổi tiếng nhất của Mỹ. Eberhard Anheuser là tên của một
“partner” mua lại cổ phần của một hãng sản xuất rượu chủ nhân là người Mỹ gốc Đức George Schneider. Con rể của
Anheuser là Adolphus Busch là người di dân Đức , cưới con gái Anherser, sau này
cùng với bố vợ điều hành công ty bia lấy tên hai người , bia “Anheuser-Busch”
có tên thương hiệu nổi tiếng là “Budweiser”. Các ông trùm bia ở xứ Mỹ này gốc đều
là người Đức, quê hương nổi tiếng về bia. Họ mang dòng máu bia trong người, đến
lập nghiệp và thành công ở xứ Mỹ là xứ có nhiều cơ hội cho những ai có ước mơ
làm giàu.
Bàn chuyện bia rượu làm tôi nhớ đến Quốc, cậu
em họ vượt biên qua Mỹ năm1980. Chú thím tôi có 3 anh con trai và một cô con
gái đặt tên theo vần “Nam, Quốc,Sơn, Hà”.Chú Thím già yếu, bệnh nhiều nên anh
Nam ở lại chăm lo cha mẹ, 3 đứa em vượt biên theo diện người Hoa. Sang
đến Mỹ, 3 anh em định cư ở Milpitas, vừa đi học vừa đi làm. Quốc làm ca đêm ở một
tiệm rượu. Lúc đó tôi còn ở Việt nam được tin Hà báo về cho anh Nam biết Quốc bị
bắn chết tại tiệm rượu trong lúc đang làm việc.Tin này anh Nam đau khổ quá
nhưng phải dấu Chú Thím tôi vì hai ông bà đều bị bệnh cao huyết áp và tim.
Anh chị Nam và các bà con chúng tôi âm thầm lên chùa làm lễ cầu siêu cho Quốc.
Sau này khi sang Mỹ gặp Hà, Hà kể Quốc chết rất tội nghiệp. Khoảng 12 giờ
khuya, một người Mỹ đen cầm súng vào tiệm dí Quốc và một người Mễ làm trong tiệm
bắt nằm xuống đất rồi vơ hết tiền. Khi lấy tiền xong, tên Mỹ đen đang định rút
lui, thấy Quốc ngóc đầu dậy bò đến chỗ
quầy, tên Mỹ đen bắn 4 phát vào đầu Quốc, máu chảy lênh láng, óc văng
tung tóe.Tên sát nhân chỉ nhắm bắn vào Quốc còn người Mễ kia sợ quá nằm im, nhờ
vậy mà thoát nạn. Cái chết tức tưởi, oan ức của Quốc cho đến bây giờ vẫn chưa
tìm ra thủ phạm. Hà kể đã nhiều lần Hà khuyên Quốc nghỉ làm ở tiệm rượu vì đêm
khuya có nhiều nguy hiểm. Người Việt nam mới qua siêng năng, không nề hà, làm đủ
thứ việc lao động như gác -dan, cắt cỏ, làm vệ sinh ở các công sở, bán xăng,
bán ở tiệm rượu, bán hàng ở chợ, nấu cơm tháng, coi trẻ, cắt chỉ, may …miễn sao
có tiền ăn học, sinh sống hoặc giúp gia đình còn ở lại Việt nam. Các cây xăng và
các tiệm rượu mở 24/24 là hai mục tiêu bọn cướp thường nhắm vào vì có tiền mặt.
Quốc biết nhưng vì cần tiền để ăn học nên bất chấp sự nguy hiểm. Có lần Quốc than
với Hà đi làm ban đêm cực quá vì mất ngủ, ban ngày đi học ngủ gà ngủ gật trong
lớp nên nói với Hà ráng làm hết tháng rồi
xin nghỉ. Quốc mất vào ngày cuối tháng sau khi nói với chủ xin thôi việc từ tuần
trước. Hà vừa khóc vừa kể rằng lúc mới qua, người Việt nam ít, không có thông
tin nhiều, không ai chỉ cho kinh nghiệm đi làm ở tiệm rượu, rủi như nếu gặp cướp phải đối phó thế nào. Nếu lỡ gặp cướp
phải nằm yên, đừng tỏ thái độ gì chống cự hay phản ứng, tiền mặt có bao nhiêu cứ
để chúng lấy hết thì còn mạng. “Của đi thay người” . “Của” đây cũng chẳng phải
là của… mình.
Cái chết của
Quốc ám ảnh tôi một thời gian dài. Mỗi lần xe chạy ngang qua các tiệm rượu vào
ban đêm, tôi liên tưởng đến các tiệm rượu
ở xứ Mỹ là một trong những nơi không an
toàn. Tôi nghĩ đến những người bán hàng trong tiệm thật là tội nghiệp. Họ là
hình ảnh Quốc vì miếng cơm manh áo đành phải chấp nhận sự rủi ro không biết đến
với mình lúc nào. Cậu em Quốc hiền lành, vô tư và ngoan nhất nhà của họ nhà tôi,
cả đời không biết đến một giọt rượu hay một ly bia, chấm dứt 28 tuổi xuân trong một tiệm rượu.
Nói về
bia rượu, tôi không quên anh Dũng người bạn nghèo qua Mỹ theo diện HO 7. Ở lứa
tuổi gần 60, bệnh hoạn, không biết sinh ngữ, hai bàn tay trắng, con còn nhỏ,
anh sống nhờ bà vợ chịu khó làm nghề cắt chỉ và trợ cấp của chính phủ. Vì không
có tiền mua xe hơi ngay cả một chiếc xe cũ, anh đạp xe vòng quanh khu Bolsa tìm
việc hoặc gặp bạn bè trao đổi vài câu chuyện phiếm đỡ buồn.Anh này có tính gàn,
nhiều mặc cảm. Mỗi lần nhìn anh dắt xe về dưới cái nắng chói chang, không có mũ
bảo hiểm mà chỉ có cái mũ vải trên đầu, tôi hết sức ái ngại nhắc anh nên đội
mũ. Lần nào anh cũng lắc đầu trả lời: “Không cần đâu chị, tôi quen mưa nắng rồi”
Tôi thuyết phục anh: “ Nhưng còn cảnh sát”. Anh cười cười : “Tôi chẳng có gì để
nó phạt cả, trên răng dưới …dế, mắc công viết giấy phạt ”. Tôi kiên nhẫn lần
chót : “ Còn tai nạn, anh có muốn làm khổ vợ con không. “Nhập gia tùy tục” anh
ơi. Sống ở Mỹ, anh phải thích nghi với đời sống Mỹ chớ!” Tôi ngỏ ý muốn tặng
anh một cái mũ bảo hiểm, anh từ chối cám ơn.
Một hôm,vợ
anh đến tiệm chỗ tôi làm, báo tin anh bị tai nạn. Một người lái xe đụng anh té
xuống đường, chiếc xe bẹp dí, anh chết tại chỗ trước khi chở vào nhà thương. Hiện
giờ thi thể anh đang ở nhà quàn. Chị vừa kể vừa khóc. Lúc ấy trời đã về chiều,
tai nạn xảy ra ở một quãng đường vắng, tài xế “hit and run”, đụng xong bỏ chạy
mất nhưng rất may có một người Mỹ già thấy
vậy rượt đuổi theo, ghi được số xe và báo cảnh sát. Cảnh sát truy lùng kẻ sát nhân là một người Mễ say rượu
trong lúc lái xe.Sau cái chết thảm thương của bạn, tôi có ác cảm với những ai
say rượu lái xe. Xứ Mỹ phạt rất nặng về tội “dui”, giết người một cách vô ý thức
này.Sau đó tôi không còn gặp chị để hỏi
thăm người Mễ say rượu kia bị tù tội như thế nào và chị có được bồi thường hay
không vì chị dọn nhà đi tiểu bang khác.
Cái chết
của cậu em tôi là một vụ giết người cướp của và người bạn là một tai nạn giao thông tuy khác nhau nhưng giống nhau ở
chỗ xảy ra cho những người Việt nam không có kinh nghiệm sống cũng như không
thích nghi với đời sống ở xứ Mỹ trong bước
đầu lập nghiệp.Sau này, khi những trường hợp bị cướp ở ngân hàng,tiệm rượu, trạm
xăng tiệm kim hoàn… xảy ra khá thường xuyên trong cộng đồng người Việt, những
người bà con qua Mỹ trước chỉ bày cho chúng tôi, những người đến sau một kinh
nghiệm xương máu (gọi là xương máu vì có súng, đạn, có chết chóc) đó là bất động,
không nên có một cử chỉ hay hành động gì di chuyển, khác thường làm cho bọn cướp
phản ứng nhắm mục tiêu vào mình. Hãy để cho đối phương lấy tất cả những gì chúng
có thể lấy được. Nếu chúng bỏ chạy, cảnh sát sẽ có bộ phận rượt đuổi, truy
lùng, theo dõi, điều tra.Trong trường hợp này, câu hỏi phải làm gì khi gặp cướp
dí súng đe dọa. Theo tôi, câu trả lời “không”, không chống cự, không phản ứng,
không làm gì cả, chỉ bình tĩnh mà …run thôi có lẽ là câu trả lời khôn ngoan nhất.
Thành ngữ “của đi thay người” là câu trả lời sáng suốt nhất cho câu hỏi sinh mạng
con người quý hay của cải quý, có nên tiếc của hay không?
Thỉnh thoảng
trên đường phố, tôi hay bắt gặp vài ông gầy gò lái xe đạp không có mũ bảo hiểm.
Dám chắc đó là những người đồng hương Việt nam mới qua còn khó khăn chưa có
phương tiện mua xe hơi. Tôi không thể dừng lại để nhắc nhở họ hãy đội mũ vào vì
nếu xui, cảnh sát bắt được sẽ bị phạt và rủi khi gặp tai nạn như người bạn của
tôi, cái đầu sẽ là bộ phận tổn thương trước nhất, nếu không chết ngay cũng nằm lây lất, kéo dài đời sống thực vật. Đội
mũ bảo hiểm khi đi xe đạp hay cài giây an toàn là thói quen tốt trong đời sống
Mỹ. Cái mũ tuy là vật nhỏ nhưng sự ích lợi và cần thiết của nó khi gặp tai nạn
quả là không nhỏ. Ngược lại nó có thể gây hâu quả tai hại không lường, đó là
sinh mạng của một con người
Bàn về
bia rượu, các tửu đồ cũng nên biết một chút khoa học thường thức về sức khỏe
khi uống rượu bia.Thực ra uống một ly nhỏ rượu vang trong bữa ăn giúp cho tiêu
hóa tốt. Bia cũng vậy, một ngày chơi một hoặc hai chai bia là đủ vì trong bia
có men, có vitamin B, có protein…giúp cho xương, tóc, móng cứng và khỏe.Tuy
nhiên nếu bắt chước như cụ Tản Đà biết lời vợ can là đúng nhưng cụ vẫn :
Quái! Say
sao say mãi thế này
Say suốt cả đêm ngày như bất
tỉnh
thì “lợi bất cập hại”, bụng sẽ to, thân thể
béo phì, tinh thần trì trệ. Hậu quả của sự nghiện bia rượu thật là tai hại,
không nói ai cũng biết gây ra bệnh xơ
gan rồi đưa đến ung thư gan. Khi uống bia, các tửu đồ thường dùng “ mồi” là các
loại hải sản nhiều chất đạm và vitamin B. Các chất này khó thải, ứ đọng dễ gây
ra bệnh “gao” còn gọi là thống phong, các đốt ngón tay, ngón chân, đầu gối hành
nhức đến “thấu trời ông địa”.Ngoài gan, bia còn là chất vừa hấp thụ vừa phân giải
thuốc cho nên dễ gây tác dụng phụ trong các bệnh khác như bệnh tim mạch, tiểu đường, sỏi thận…
Bia có chất
“cacbon dioxide” giúp giải khát nhanh, bù nước cho nên người sành điệu uống liền,
để lâu bia sẽ đắng và hết bọt mất ngon. Khi uống bia nên ăn một chút gì, đừng để
bụng trống. Khi uống bia, chất Co2 vào cơ thể bị thải ra, nhiệt lượng giảm nên
các tửu đồ nhà ta có cảm giác mát mẻ, khoan khoái. Thiệt là… “đã”!
Những câu chuyện tản mạn về bia ,rượu không thể
nghĩ bàn vì phạm vi của nó rộng lớn quá. Chỉ muốn khuyên các ông ở xứ Mỹ đừng uống
rượu khi phải lái xe. Nếu lỡ có “độ” thì nên có bà xã đi theo hoặc nhờ bạn chở về. Sinh mạng con người quý lắm.
Một lần trong đời say rượu lái xe làm chết người, cả đời ân hận. Chỉ trong một lúc
ham vui, chất men vô người đâu còn sáng suốt để nghĩ đến sinh mạng của mình còn
nói chi đến sinh mạng người khác.Tội ác do vô tình và vô ý thức làm đau khổ bao
nhiêu thân nhân của người chết còn ở lại.
Vào những
ngày lễ lớn vui chơi ở xứ Mỹ, cảnh sát Mỹ thường đóng chốt ở vài nơi để bắt những
người say rượu.Cứ thấy ông nào chạy lạc tay lái như con rắn bò, nói chuyện nhừa
nhựa không rõ, mặt đỏ, thử đứng một chân giang tay ra như con cò mà không giữ
được cân bằng, thử con mắt bằng cách cho theo dõi một một cái gì đó như cây viết
chẳng hạn, đảo qua trái rồi sang phải xem con mắt có theo dõi cây viết không,
hoặc bắt đi theo đường thẳng, hoặc đọc các mẫu tự xem có đúng không…Các xét
nghiệm này gọi là “Field Sobriety Tests” viết tắt là “FSTS” chỉ là các xét nghiệm
bên ngoài. Muốn chắc chắn, họ cho làm nhiều xét nghiệm khác bằng hơi thở, thử
máu, thử nước tiểu nếu nồng độ rượu trên mức 0’8% chất acohol sẽ bị kết vào tội
“Dui”. Luật “Dui” khác nhau tùy tiểu bang nhưng cách xử phạt về căn bản gần giống
nhau và tùy theo trường hợp như bị phạt tù trên sáu tháng, tiền đóng phạt từ
390$ đến 1000$, phải đi học “Dui class”, 4 tháng treo bằng lái, có khi phải
tham dự lớp cai nghiện…
Ai có đọc
tin tức báo chí hoặc về Việt nam chứng kiến tình hình bia rượu lên đến mức đáng
ngại.”Người người đều nhậu, nhà nhà đều nhậu”. Quán nhậu mọc lên như nấm.
Qúy ông nhậu trong nhà, ngoài phố, bàn tiệc, hang cùng ngỏ hẻm, lòng lề đường,
dưới gầm cầu…Nhậu trong giờ làm việc, giờ tan sở , sinh nhật, đầy tháng, giỗ quải, đám ma ,đám cưới, lên chức, tăng lương. Nhậu
trở thành nếp “văn hóa nhậu” không thiếu được trong đời sống của người dân
thành phố và thôn quê. Thế hệ già nhậu còn thông cảm được.Giới trẻ bây giờ nhậu
còn… ác liệt hơn. Họ nhậu để làm ăn, để quên đi những căng thẳng trong đời sống
nhất là để quên đi các vấn đề đại sự. Những bức bách về xã hội và chính trị sẽ
đi vào …lãng quên trong bia rượu. Giới cầm quyền Cộng sản chỉ mong như thế. Khi
nhậu, ai còn nghĩ đến tiền đồ của đất nước, đến các vấn đề về nhân quyền, tự do, dận chủ, đa nguyên, đa đảng, xì ke ,ma túy ,mãi dâm,
nô lệ tình dục, tham nhũng, bất công…Một thể chế chính trị độc tài và một xã hội
đảo điên như thế,“văn hóa nhậu” không lạ gì khi nó càng ngày càng phát triển. Những người
Việt nam còn chút tình và quan tâm đến quê hương đất nước đặt cho “văn hóa nhậu” cái tên “Nước mắt quê
hương” cũng có ý nghĩa nào đó. Họ muốn gửi gấm một thông điệp gì chăng?
Đến đây,
tôi nhớ đến vài chi tiết về một làng quê nghèo ở đất nước xa xôi, hình ảnh người cha già lên thành phố tìm đứa
con trai lưu lạc, chỉ thấy quê hương là những mảnh đời tan tác đầy rẫy những tệ
nạn xã hội trong đó con gái của ông làm điếm, sa đà
trong bia rượu, con trai ông phạm tội giết người.Tác giả
Alan Platon đã khóc trong tác phẩm “ Cry, the beloved country” “Khóc lên đi, ôi
quê hương yêu dấu” của đất nước Phi châu.
Quê hương
và….những giọt nước mắt của tôi cũng phát xuất từ tình cảm sâu xa và ray rứt
này.
Cali ngày 19 tháng 8 năm 2013
No comments:
Post a Comment